काठमाडौं , १६ असोज २०८३ ।  महिला नेतृ शान्ता बाँस्कोटा कोइरालाले नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा केन्द्रीय सदस्य पदमा उम्मेदवारी दिने घोषणा गरेकी छन्।

 १५औँ महाधिवेशनका लागि पाँचथरबाट चयन भएका ३४ जना महाधिवेशन प्रतिनिधिमध्ये खुला महिलातर्फ बाँस्कोटासहित चार जना निर्वाचित भएका थिए। 

महाधिवेशन प्रतिनिधिमा निर्वाचित भएपछि उनले पार्टीको केन्द्रीय सदस्यमा उम्मेदवारी दिने घोषणा गरेकी हुन्। व्यवसाय, सामाजिक सेवा, कृषि तथा अर्गानिक अभियानमा लामो समयदेखि सक्रिय रहँदै आएकी बाँस्कोटाले अब आफ्नो अनुभवलाई पार्टीको नीति निर्माण र केन्द्रीय राजनीतिसँग जोड्ने लक्ष्य अघि सारेकी छन्।

को हुन् शान्ता बाँस्कोटा कोइराला?

पाँचथरमा जन्मिएकी बाँस्कोटा पूर्वगृह राज्यमन्त्री तथा सहकारी एवं अर्गानिक अभियानमा सक्रिय दीपकप्रकाश बाँस्कोटाकी छोरी हुन्। पारिवारिक राजनीतिक पृष्ठभूमि भए पनि उनले उद्यमशीलता, कृषि, सामाजिक अभियान र महिला नेतृत्वमार्फत आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउँदै आएकी छन्।

उनी कञ्चनजंघा टी इस्टेट एन्ड रिसर्च सेन्टर (KTERC) की निर्देशक तथा अर्गानिक कृषि अभियानमा सक्रिय अभियन्ता हुन्। संस्थागत विवरणअनुसार फिदिमको पहाडी क्षेत्रमा अर्गानिक चिया, जडीबुटी तथा मसला उत्पादन, प्रशोधन र बजारीकरण गर्दै आएको यस संस्थाले ४१८ जना साना किसानलाई अर्गानिक खेतीसँग जोडेको छ। चिया बगान तथा कारखानाको सञ्चालनमा करिब १५० जना श्रमिक संलग्न छन्, जसमा करिब ८५ प्रतिशत महिला रहेको उल्लेख छ। 

कञ्चनजंघा टी इस्टेट सन् १९८४ मा स्थापना भएको नेपालकै प्रारम्भिक प्रमाणित अर्गानिक चिया उत्पादन केन्द्रमध्ये एक हो र यसले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत अर्गानिक चिया निर्यात गर्दै आएको छ। 

संस्थाका उत्पादनले NAASA, JAS र USDA लगायतका अर्गानिक प्रमाणीकरण प्राप्त गरेको संस्थागत विवरणमा उल्लेख छ। अर्गानिक चिया उत्पादनसँगै किसानको आयआर्जन, स्थानीय रोजगारी र ग्रामीण अर्थतन्त्रसँग उद्यमलाई जोड्ने प्रयासमा पनि उनको भूमिका रहँदै आएको छ।

उद्यमशीलतादेखि महिला नेतृत्वसम्म

बाँस्कोटा अर्गानिक कृषि र निर्यात व्यवसायसँग सम्बन्धित विभिन्न संस्थामा समेत सक्रिय छिन्। उनी अर्गानिक एशोसिएसन नेपालसँग आबद्ध रहेकी छन् भने महिला उद्यमशीलता र निजी क्षेत्रसम्बन्धी विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा सहभागी हुँदै आएकी छन्। अर्गानिक एशोसिएसन नेपालको विवरणअनुसार उनी संस्थाकी संस्थापक तथा महासचिवका रूपमा समेत आबद्ध रहेकी छन्। 

उनी सांग्रिला एग्रो वल्र्डलगायतका व्यवसायिक संस्थासँग पनि आबद्ध रहेकी छन्। निर्यातमुखी व्यवसाय, अर्गानिक उत्पादन र किसानसँगको सहकार्यलाई उनले आफ्नो व्यावसायिक यात्राको महत्वपूर्ण आधार बनाउँदै आएकी छन्।

उनको नेतृत्वमा रहेको कञ्चनजंघा टी इस्टेटले अर्गानिक चिया उत्पादन र निर्यातका क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत आफ्नो पहिचान बनाएको छ। संस्थागत विवरणअनुसार यसले साना किसानको जीविकोपार्जन सुधारलाई आफ्नो कार्यसँग जोड्दै आएको छ। 

विभिन्न पुरस्कारबाट सम्मानित

महिला उद्यमशीलता र व्यवसायिक क्षेत्रमा योगदानका लागि बाँस्कोटा विभिन्न पुरस्कारबाट सम्मानित भएकी छन्। सन् २०२१ मा NewBiz Business Women Summit and Awards अन्तर्गत उनलाई ‘Women Entrepreneur of the Year 2021’ प्रदान गरिएको थियो। 

त्यसैगरी, उनलाई राष्ट्रिय महिला सेवा पुरस्कार, राष्ट्रिय चिया विकास पुरस्कार तथा अन्य राष्ट्रिय सम्मान प्राप्त भएको विवरण सार्वजनिक रूपमा उल्लेख गरिएको छ।

शिक्षा र सामाजिक क्षेत्र

समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेकी बाँस्कोटाले एमफिल तहसम्मको अध्ययन पूरा गरेकी छन्। अर्गानिक कृषि, व्यवस्थापन, मूल्य शृंखला, बजारीकरण, नेतृत्व तथा उद्यमशीलतासम्बन्धी विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय तालिम र सम्मेलनमा पनि उनले सहभागिता जनाएकी छन्।

व्यवसायसँगै सामाजिक क्षेत्रमा समेत उनको संलग्नता रहँदै आएको छ। उनको आबद्ध उद्योग तथा संस्थाले श्रमिकको जीविकोपार्जनमा सहयोग, उनीहरूका सन्तानको शिक्षाका लागि छात्रवृत्ति तथा स्थानीय समुदायमा सामाजिक उत्तरदायित्वका कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको संस्थागत विवरणमा उल्लेख छ।

उनी गिरिजाप्रसाद कोइराला फाउन्डेसनसँग समेत आबद्ध रहेकी छन्। साथै, योग, वैदिक तथा आध्यात्मिक अभियानसँग सम्बन्धित संस्थामा पनि उनको संलग्नता रहेको बताइएको छ।

केन्द्रीय राजनीतिमा नयाँ भूमिका खोज्दै

कांग्रेसको केन्द्रीय सदस्यमा उम्मेदवारी घोषणा गरेसँगै बाँस्कोटाले आफ्नो उद्यमशीलता, कृषि र सामाजिक क्षेत्रको अनुभवलाई पार्टीको नीति निर्माणसँग जोड्ने तयारी गरेकी छन्।

अर्गानिक चिया उत्पादन र निर्यातमार्फत पाँचथरलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा चिनाउँदै आएकी उनले महिला उद्यमशीलताको प्रवर्द्धन, किसानको आयआर्जन वृद्धि, स्थानीय उत्पादनको बजारीकरण, अर्गानिक कृषि, निर्यात प्रवर्द्धन र ग्रामीण अर्थतन्त्रको विकासलाई उनले प्राथमिकताका विषयका रूपमा अघि सारेकी छन्।

पाँचथरको पहाडी क्षेत्रमा अर्गानिक चिया उत्पादनदेखि अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्मको व्यवसायिक यात्रा तय गरेकी बाँस्कोटाको राजनीतिक सक्रियता पनि अब पार्टीको केन्द्रीय नेतृत्वतर्फ केन्द्रित भएको छ। १५औँ महाधिवेशनमा केन्द्रीय सदस्य पदका लागि उनको उम्मेदवारीसँगै उद्यमशीलता र सामाजिक क्षेत्रबाट कांग्रेसको केन्द्रीय राजनीतिमा प्रवेश खोज्ने महिला नेतृत्वका रूपमा उनको परिचय थप विस्तार भएको छ।